Sabała - Jan KrzeptowskiWybitne postaci mieszkające niegdyś w Zakopanem i jego okolicach stały się kultowymi i legendarnymi obywatelami związanymi z tą miejscowością. Dziś poza zwiedzaniem krajobrazu gór i atrakcji turystycznych, przyjeżdżamy do Zakopanego by poznać bliżej te osoby. Jedną z takich osób zamieszkujących Zakopane był Jan Krzeptowski Sabała. Krzeptowski był podhalańskim góralem i przewodnikiem tatrzańskim. Jego prawdziwe nazwisko brzmiało Gąsienica, dlaczego Sabała je zmienił, tego nie wiadomo.

Urodził się w 1809 roku w Kościelisku, natomiast zmarł w 1894 roku w Zakopanem. Jako symbol góralszczyzny, przez większość życia zajmował się gawędziarstwem i muzykowaniem, co nie było związanego z jego wcześniejszym trybem życia, kłusowaniem i zbójnictwem. Do dnia dzisiejszego na Podhalu znajduje się chata Sabały, w której urodził się słynny muzykant, gawędziarz i myśliwy.

Towarzyszył również Witkiewiczowi w górskich wyprawach. Witkiewicz nazywał Krzeptowskiego „Homerem Tatr”, co niebywale oddawało charakter właściciela mienia. Zabawiał przydrożnych śpiewem, muzyką i opowieściami. Melodie grane przez Sabałę nazywane Sabałowymi nutami grane są do dziś przez ludowe kapele góralskie. Natomiast gawędy góralskie autorstwa samego Sabały, lub tylko jego powtórzeń zostały opisane przez takich pisarzy jak Witkiewicz (przyjaciel Sabały), Sienkiewicz i Brzega. Sam Sabała stał się postacią w polskiej literaturze.

Obchodzona w 2009 roku 200 rocznica urodzin Sabały uczczona została imprezą w Zakopanem o nazwie „Sabałowy cas”. W jego intencji została odprawiona msza oraz wystrzelono salwy w hołdzie Krzeptowskiemu.

Jeżeli chcecie poznać bliżej postać Sabały proponuję przeczytać:

  • „Sabałową bajkę” – Henryka Sienkiewicza,
  • „Na przełęczy” – Stanisława Witkiewicza,
  • „Legendę Tatr” – Przerwy- Tetmajera,
  • „Przez co Sabała omijał jarmark w Kieżmarku” – Władysława Orkan,
  • „Bajki według opowiadań Jana Sabały Krzeptowskiego z Kościeliska” – Bronisława Dembowskiego,
  • „Sabała- portret, życiorys, bajki, powiastki, piosnki, melodie” – Andrzeja Stopki Nazimka.

Pamięć o Sabale nigdy nie zaginie. Jest on od zawsze uwielbianą i podziwianą postacią. Jego radosne życie spowodowało, iż wiele osób zmieniło swój kierunek w życiu. Odsłonięty w 1903 roku w centrum Zakopanego pomnik przypomina wszystkim o radości i krótkości życia, o tym by brać jak najwięcej z życia i dzielić się tym z innymi.

A wszystkim, którzy ciekawostek o Sabale nie znają podpowiem, iż pomimo nie umiał pisać, a jedynie składał podpis, to był niebywale odważnym myśliwym, który w swej odwadze i męstwie zabił aż 13 niedźwiedzi …

… „a że pił to nie jego wina, tak go Pan Bóg stworzył”.

Jan Krzeptowski Sabała

[Głosów:11    Średnia:2.8/5]