zimowy pejzaż tatrzańskiMalarz, taternik, biesiadnik, podróżnik, felietonista, niezwykle popularny w II Rzeczpospolitej – po wojnie umarł na obczyźnie. Rafał Malczewski to postać barwna i tragiczna. Do dziś pozostaje w cieniu słynnego ojca. Urodził się 24 Października 1892 roku w Krakowie, jako syn Jacka Malczewskiego i Marii z Gralewskich. Była to rodzina z kilkusetletnią historią, którą stworzyło kilka osobistości – m.in. prekursor polskiego alpinizmu, romantyczny poeta i obieżyświat Antoni Malczewski.

Jednak najbardziej znany był ojciec Rafała – Jacek, międzynarodowej sławy malarz – symbolista, uczeń Jana Matejki, profesor Krakowskiej Akademii.

Gdy Rafał miał siedem lat, rodzina przeniosła się do willi „Pod Matką Boską” na krakowskim Zwierzyńcu. Dom pozwalał na rozwijanie talentu i wyobraźni dzieci. W tamtym okresie wczesnego dzieciństwa powstało wiele portretów autorstwa zarówno ojca jak i syna. Rafał nie był dobrym uczniem gimnazjum. Nie było to po myśli Jacka, toteż załatwił mu korepetycje u Walerego Goetla, który w przyszłości miał zostać profesorem geologii. Pomoc okazała się korzystna dla młodego Malczewskiego, który z powodzeniem przystąpił do egzaminu dojrzałości.

Celem dalszej edukacji udał się do Wiednia, gdzie jednak nie mógł zdecydować się na wybór ścieżki życiowej, studiując po kolei: filozofię, architekturę i agronomię. Zainteresowały go inne czynności – zabawa, wypady w góry, gra w piłkę nożną w lokalnym klubie WAF. Jedyne, co ciekawiło go na studiach, to wykłady Ernsta Macha i Zygmunta Freuda. Rafał obserwował Piłsudskiego organizującego manewry wojskowe i poznał malarzy, którzy wywarli na nim wrażenie – Egona Schiele i Ferdinanda Hodlera. Cenił w nich humor i relatywizm. Po wybuchu wielkiej wojny, w Wiedniu pojawił się Jacek Malczewski, który jako osobistość i wybitny rektor miał prawo podróżować po całym cesarstwie. Po roku wrócili do Krakowa, gdzie Rafał przeżył swoją pierwszą, nieszczęśliwą miłość.

„Należał do elity taterników” – tak opisywano jego pasję – góry, po których poruszał się na nartach, oraz jako wspinacz. W wolnych chwilach uczestniczył w interwencjach TOPR-u i zawodach narciarskich. W 1917 roku cudem uniknął śmierci podczas wyprawy na Zamarłą Turnię, gdzie zginął jego przyjaciel. Tydzień później ożenił się z Bronisławą Dziadosz. W najbliższych latach z tego związku urodzili się Krzysztof i Zofia. Rafał Malczewski – publicysta w swoich tekstach promował Zakopane, opisywał jego klimat, sposób zabawy, podróże. Najwięcej historii wiązało się z pijaństwem, które wg autora jest wpisane w każdy, turystyczny pobyt u podnóża Tatr.

Zimowy pejzaż tatrzański - Rafał Malczewski (1933)

Zimowy pejzaż tatrzański – Rafał Malczewski (1933)

Wolna Polska przyniosła temu artyście pędzla i słowa wielką sławę i promocję – wystawy organizował m.in. w Krakowie i Warszawie. W teatrze współpracował z Witkacym i Ferdynandem Goetlem, napisał również scenariusz do filmu „Biały ślad”, który był wyświetlany na festiwalu w Wenecji. W grudniu 1939 roku, wraz z żoną opuścił Polskę, udając się przez Słowację, Węgry, Włochy, Francję aż do Brazylii.

Stamtąd przeniósł się do Kanady, w której zaistniał jeszcze bardziej niż w ojczyźnie, cały czas tworząc i podróżując. Po II wojnie Malczewski był w PRL-u oczerniany jako burżuj i pijak, jednak po latach władza zmieniła taktykę i w 1959 roku malarz został zaproszony do komunistycznej Polski, która go przeraziła.

Spowodowało to pogorszenie jego stanu zdrowia. Wrócił do Kanady, doznał paraliżu lewej strony ciała, a że był mańkutem, uniemożliwiło to jego dalszą twórczość malarską. Zmarł w 1965 roku, mając w sercu Zakopane i dawną Polskę. Nowej nie mógł znieść.

[Głosów:3    Średnia:2.7/5]

  •  
  •  
  •  
  •  
  •